Cykl „Czytanie Puszczy – filmy o ludziach i Puszczy Białowieskiej” wyreżyserowała Beata Hyży-Czołpińska na zlecenie TVP S.A. Oddział w Białymstoku. Nie są to filmy przyrodnicze, chociaż ich tematem jest Puszcza Białowieska. Przedstawiają ją jako intrygujące zjawisko o wielu wymiarach i aspektach, mające ogromny wpływ na życie bohaterów cyklu. Są nimi ludzie nieprzeciętni, z różnym bagażem życiowych doświadczeń, którzy wiążą się z tym miejscem na zawsze. Dlaczego jest ono dla nich tak ważne, jak je „czytają” i jakie są konsekwencje ich wyborów – na te pytania próbuje odpowiedzieć każdy odcinek cyklu.
Jako ze od dawna kibicujemy Beacie w pracach nad puszczańskim cyklem uznaliśmy, że wspólne oglądanie tych filmów, połączone z rozmową z ich bohaterami i bohaterkami i z reżyserka, będzie świetną okazją do spotkań „ludzi Puszczy“, do rozmów o pracy reżyserki, o tym, co nie weszło do filmów, o tym, „co było dalej“… Być może podczas tych spotkań narodzą się też pomysły na kolejne odcinki 🙂
Spotkanie pierwsze – 13 września 2025
Bohaterką pierwszego filmu, Alfabet pradawnego lasu, jest Agnieszka Jakoniuk, nazywana przez przyjaciół „Jagunią od magii” – psycholożka psychotroniczna, dla której Puszcza to świat duchowy i magiczny. Od dzieciństwa interesowały ją bowiem tematy nieoczywiste i do końca jeszcze dziś niepoznane.
Drugi film nosił tytuł Żubry za płotem, o których (i nie tylko!) opowiedział Adam Wajrak – dziennikarz, działacz na rzecz ochrony przyrody oraz autor artykułów i książek o tematyce przyrodniczej. Zawsze wracający do Puszczy Białowieskiej i do Arktyki.
Wieczór obfitował w puszczańskie opowieści, wspomnienia, anegdoty. Był czas na poruszenie tematów trudnych i bolesnych z czasu walki o Puszczę oraz tragedii uchodźczej na granicy białoruskiej ale również na uśmiech i pasję, która zarażały. I oczywiście o opowieści o Puszczy.
Spotkanie drugie – 11 października 2025
Bohaterami drugiego spotkania byli puszczańscy przewodnicy i edukatorzy Dziad Borowy i Leśna Opiekunka, (Spełnione marzenie) oraz Grzesiek Stopa, zaangażowany w ochronę Puszczy przyrodnik i leśny edukator, nauczyciel biologii w warszawskim liceum, przewodnik po dzikiej Warszawie (Pan od przyrody).
Rozmawialiśmy o tym, co daje nam bliskość natury, dlaczego dzikość jest dla jednych fascynująca, a dla innych przerażająca i jak ważne jest, żeby umożliwić jej odkrywanie dzieciom. Również o tym, dlaczego Puszcza jest wyjątkowa i warta ochrony, dlaczego do niej wracamy, albo tak bardzo się nią „zarażamy”, czym nas uwodzi. Była mowa o radości ze spotkań z małymi i wielkimi mieszkańcami Puszczy, i o tym, że Las Brokilon z Wiedźmina, Zakazany Las z Harry’ego Pottera czy Mroczna Puszcza z Hobbita przypominają puszczę właśnie, z pewnością zaś nie las gospodarczy (pisał o tym Michał Książek). Moderatorka spotkania, nauczycielka z Narewki, Larysa Niedźwiedź, sama należy do uwiedzionych przez Puszczę.
Spotkanie trzecie – 8 listopada 2025
Bohaterami trzeciego spotkania byli: artysta malarz Daniel Gromacki (Perspektywa tożsamości) oraz „puszczańska” para – podróżniczka i dziennikarka Barbara Żukowska i fotograf przyrody Michał Jeliński (Projekt życia).
Daniel Gromacki to artysta malarz, którego fascynuje podlaski pejzaż: Puszcza Białowieska z jej rzekami i uroczyskami, przestrzenie leśnych polan, pól i łąk oraz drewniana architektura podlaskich wsi. Ten krajobraz, a także atmosfera rodzinnego domu, nasyconego pamięcią o przodkach, ukształtowały artystę i są źródłem jego twórczości.
Po projekcji filmów zaczęła się rozmowa moderowana przez Alinę Pietraszek, która każdą wolną chwilę spędza w Puszczy Białowieskiej, przemierzając ją rowerem.
Spotkanie czwarte – 5 grudnia 2025
Bohaterami tego spotkania byli Barbara Goralczuk (Drzewo życia) oraz João Ferro (Taniec życia i śmierci), a spotkanie moderowała Oliwia Hurley, właścicielka puszczańskiej agroturystyki, zaangażowana w akcje pomocowe Grupy Granica.
Barbara Goralczuk to poetka i pisarka, zajmująca się także astrologią, która urodziła się i mieszka do dziś w podlaskiej wsi Mokre, Puszcza Białowieska stanowi dla niej niewyczerpane źródło twórczych inspiracji, jest także miejscem o wyjątkowo mocnym polu energetycznym, z którego pisarka czerpie siłę. W Puszczy ma swoje „miejsca mocy”, a także ulubione drzewa, każde o innej specyfice energetycznej.
Jako dziecko João Ferro ciągle uciekał z lekcji nad ocean. Chciał być blisko natury, szukał w niej dzikości i wolności. Jedyne chwile w szkole, które dobrze wspomina to te w szkolnej bibliotece, gdy zanurzał się w świat książek przyrodniczych. Przygoda Joao Ferro z Puszczą zaczęła się już w dzieciństwie, kiedy po raz pierwszy przeczytał o białowieskich żubrach. Wtedy wyobrażał sobie, że miejsce w którym żyją te nieznane mu zwierzęta – jest rajem.
Chata Kulturalna przy Dworku Rousseau w niewielkiej wsi Świnoroje w Puszczy Białowieskiej. Piątkowy wieczór 5 grudnia 2025 roku. W przestronnym salonie wygodnie rozsiadają się przybyli goście, bohaterowie filmów, twórczyni cyklu CZYTANIE PUSZCZY Beata Hyży-Czołpińska oraz gospodarze domu.
W skupieniu oglądamy projekcje – kolejno: obrazu „Drzewo życia” z Barbarą Goralczuk w roli głównej, następnie „Taniec życia i śmierci” z udziałem João Ferro i Barbarą Bańką oraz innych osób.
Puszcza Białowieska – a ogólniej – przyroda – jest jednak nie tylko tłem, jest współbohaterem opowieści. Śledząc na ekranie losy ludzi, zanurzamy się wraz z nimi w tkance lasu- misternie złożonej – pięknie pokazanej, a co najważniejsze – będącej źródłem bogatych przeżyć, głębokiej fascynacji i niebywale inspirującej dla naszych bohaterów.
Dalszy ciąg spotkania to rozmowa prowadzone przez Oliwię Hurley. Nie zabrakło ciekawych pytań, na które otrzymaliśmy sporą dawkę refleksji będących uzupełnieniem tego, co zobaczyliśmy na ekranie.
Prawie wszyscy przybyli na spotkanie samochodami. Przejażdżka drogą przez Puszczą w obie strony urozmaicona widokiem przemykających dzikich zwierząt – w gratisie! (Lidia Bańka)
